lichtmis


2 Februari - Maria Lichtmis
 


Eens in de zoveel tijd valt 2 februari op een zondag en dan vieren we - zoals het in de volksmond heet - Maria Lichtmis. Valt 2 februari trouwens op een door-de-weekse dag, dan wordt er nauwelijks aandacht aan besteed, terwijl het vroeger toch echt een hoog kerkelijke feestdag was en je zelfs een vrije schooldag kreeg.

Maria Lichtmis is een oeroud en daarom vrij complex feest. En zoals zoveel Katholieke feesten
is Maria Lichtmis een vóór-Christelijk feest dat is gekerstend.
Maria Lichtmis is eerst en vooral het feest van ‘de opdracht van Jezus in de tempel’, maar daarnaast is het tegelijk ook een Maria-, een licht- en een kinderfeest.

Tegenwoordig heet het feest in het Romeinse missaal officieel ‘het feest van de opdracht van de Heer’.
De kersttijd eindigde met het feest van De Opdracht van de Heer in de tempel. Bij opa en oma bleef de kerststal staan totaan Maria Lichtmis. In een aantal landen is dat nog steeds zo.

    Lichtmis donker
                                      maakt de boer tot jonker

    Lichtmis helder en klaar
                                    maakt de boer tot bedelaar

    Brengt Lichtmis wolken en regen mee
            dan is de winter voorbij en komt niet meer

    Geeft Lichtmis klaverblad
                               met Pasen sneeuw op het pad


Maria Lichtmis - wat kunnen we ons er nog van herinneren, wat weten we er nog van?
Valt het Sint Maartensfeest 40 dagen voor Kerstmis, Maria Lichtmis vieren we precies 40 dagen na Kerstmis. Dat is precies het midden tussen de kortste dag (winterwende op 22 december) en lente equinox (20 maart).
Na 2 februari maakt de boer de velden klaar om te kunnen gaan zaaien.


Maria Lichtmis is – zoals de naam doet vermoeden – natuurlijk een Mariafeest. Volgens de Joodse traditie moest een vrouw veertig dagen na haar bevalling een zuiveringsritueel ondergaan. Jozef en Maria gingen daarom met hun pasgeboren zoon naar de tempel om daar twee tortelduiven te offeren.


Maria Lichtmis is ook een lichtfeest en vertoont dan ook sterke verwantschappen met heidense lichtfeesten. Zolang er mensen waren en zolang de zon opging werden begin februari feesten gevierd ter ere van de opstanding in de natuur. De langste donkere nacht is geweest en de dagen beginnen langzamerhand aan merkbaar weer lengen.

Het is ook een traditie dat op Maria Lichtmis kaarsen worden gewijd en er een kaarsenprocessie wordt gehouden vóór de mis: vandaar de naam lichtmis.

Laat nu Heer, volgens uw woord
Uw dienaar in vrede heengaan.
Mijn ogen hebben uw heil aanschouwd
Dat Gij hebt bereid voor de volken.
Het licht dat voor alle heidenen straalt,
De glorie van Israël uw volk.


Nunc dimittis   of   De Lofzang van Simeon


De processie staat symbool voor de intrede van Christus in de tempel van Jeruzalem als het “Licht dat voor alle volkeren straalt”, zoals de oude priester Simeon, die vroeg of hij het kind aan God mocht opdragen, in zijn lofzang of Nunc dimittis zong.


Maria Lichtmis is tot slot ook een kinderfeest. Zoals Jezus werd opgedragen in de tempel, zo is het in de landen ten zuiden van ons,de gewoonte om op 2 februari de (pas gedoopte) kinderen te zegenen.


En dan . . . . . . . . . bestaat er nog de oude traditie van het pannenkoeken bakken op 2 februari. Vroeger kon de plattelandsbevolking maar op twee dagen van werk en/of hoeve veranderen. Sint-Maarten (11 november) en Maria Lichtmis (2 februari) waren de dagen waarop nieuwe huren werden afgesloten. Dat was een feestelijke gebeurtenis, die gevierd werd met haardkoeken. Later werden dat pannenkoeken. Vandaar komt ook het gezegde ‘Er is geen vrouwke zo arm, of ze maakt op lichtmis haar panneke warm’.
Wie op 2 februari pannenkoeken eet, zou volgens het volksgeloof het hele jaar door rijk en gelukkig zijn.